Nga mbështetja në standard: Shkolla e Magjistraturës dhe përgjegjësia për cilësinë e drejtësisë
Sokol Sadushi
Kryetar i Gjykatës së Lartë dhe Kryetar i Këshillit Drejtues të Shkollës së Magjistraturës
I nderuar Shkëlqesia Juaj, z. Silvio Gonzato, Ambasador i Bashkimit Evropian në Shqipëri,
I nderuar z. Toni Gogu, Ministër i Drejtësisë,
Të nderuar ambasadorë dhe përfaqësues të vendeve partnere të këtij projekti,
I nderuar z. Arben Rakipi, Drejtor i Shkollës së Magjistraturës,
E nderuar znj. Emmanuelle Laudic Baron, përfaqësuese e École Nationale de la Magistrature dhe bashkëdrejtuese e projektit,
Të nderuar përfaqësues të institucioneve të drejtësisë, gjyqtarë dhe prokurorë,
Të nderuar përfaqësues të shkollave partnere evropiane, pedagogë, trajnerë, ekspertë dhe pjesëmarrës,
Drejtësia përmirësohet kur investohet te njerëzit që e ushtrojnë atë.
Për këtë arsye, projekti që përmbyllim sot ka një vlerë të veçantë. Ai nuk ka mbështetur thjesht një institucion trajnimi, por ka prekur një nga pikat më të rëndësishme të sistemit të drejtësisë, mënyrën se si përzgjidhen, formohen dhe zhvillohen profesionalisht magjistratët.
Në këtë kuptim, mirënjohja ndaj Bashkimit Evropian dhe partnerëve të projektit nuk është vetëm mirënjohje për asistencën e dhënë. Është vlerësim për një mbështetje që shkon në themel të cilësisë së drejtësisë shqiptare.
Projekti i Binjakëzimit, i financuar nga Bashkimi Evropian dhe i zbatuar gjatë periudhës 2024-2026, ka pasur si qëllim forcimin e efikasitetit, integritetit dhe profesionalizmit të sistemit të drejtësisë, përmes rritjes së kapaciteteve të Shkollës së Magjistraturës. Ai është ndërtuar mbi tri drejtime kryesore: trajnimin fillestar, programet e trajnimit vazhdues dhe provimin e pranimit.
Vlera e këtyre tri drejtimeve qëndron në faktin se ato e shohin formimin e magjistratit si një proces të pandërprerë, nga përzgjedhja për të hyrë në Shkollë, te përgatitja për ushtrimin e funksionit, e deri te zhvillimi profesional që duhet ta shoqërojë gjatë gjithë karrierës.
Pikërisht këtu qëndron rëndësia më e madhe e projektit. Ai e sheh Shkollën jo thjesht si institucion që administron programe trajnimi, por si një hallkë që ndikon drejtpërdrejtë në cilësinë e sistemit të drejtësisë. Për këtë arsye, vlerat e tij duhen parë jo vetëm në atë që është realizuar gjatë zbatimit, por sidomos në atë që i mbetet Shkollës si orientim për të ardhmen.
Këto vlera mund të përmblidhen në pesë drejtime kryesore.
Së pari, vlera e projektit shfaqet qartë në trajnimin fillestar.
Shkolla e Magjistraturës ka një përvojë të konsoliduar në këtë drejtim. Për afro tri dekada ajo ka formuar breza gjyqtarësh dhe prokurorësh dhe ka mbajtur një peshë të veçantë në ndërtimin e trupës së magjistratëve në Shqipëri. Kjo është një arritje që duhet njohur dhe vlerësuar.
Formimi fillestar sot nuk mund të kufizohet vetëm te njohja e ligjit. Kandidati për magjistrat duhet të përgatitet për mënyrën se si ky ligj zbatohet në ushtrimin konkret të funksionit, në analizën e fakteve, në arsyetimin e vendimit, në menaxhimin e procesit, në etikën e komunikimit, në përgjegjësinë e vendimmarrjes dhe në lidhjen e standardit ligjor me jetën konkrete të qytetarit.
Në këtë drejtim, projekti ka vlerë, sepse e afron trajnimin fillestar me aftësitë që magjistrati i ri do të përdorë në ushtrimin e përditshëm të funksionit: të punojë mbi raste konkrete, të analizojë situata juridike praktike, të arsyetojë dhe të shkruajë qartë, si dhe të kuptojë më mirë përvojën reale të gjykatave dhe prokurorive.
Ky është dallimi ndërmjet një formimi që transmeton dije dhe një formimi që ndërton aftësi profesionale.
Së dyti, projekti ka vlerë për zhvillimin profesional të magjistratëve në detyrë.
Përmes këtij dimensioni, Shkolla mund të ndikojë drejtpërdrejt në cilësinë e drejtësisë së përditshme. Në një sistem ku legjislacioni ndryshon, jurisprudenca zhvillohet dhe standardet evropiane bëhen gjithnjë e më të pranishme, formimi gjatë karrierës nuk mund të shihet si formalitet apo si përmbushje e ditëve të detyrueshme. Ai duhet të jetë instrument real për përmirësimin e punës së gjyqtarëve dhe prokurorëve.
Këtu projekti na sjell një mësim të rëndësishëm. Trajnimi vazhdues ka vlerë kur lidhet drejtpërdrejt me praktikën, kur i përgjigjet problemeve që lindin në sallën e gjyqit, në hetim, në administrimin e dosjes, në arsyetimin e vendimit dhe në zbatimin e jurisprudencës së Gjykatës së Lartë, të Gjykatës Kushtetuese dhe të standardeve evropiane.
Kjo kërkon që trupa e pedagogëve, trajnerëve dhe ekspertëve të jetë e tillë që t’u shërbejë kërkesave reale të punës së përditshme të magjistratit. Trajnimi bëhet i dobishëm kur i përgjigjet pyetjeve që magjistrati i ka realisht në punën e tij, kur ndihmon për të sqaruar paqartësi konkrete, kur analizon vështirësitë pa paragjykim, kur nxit debat profesional dhe kur krijon mundësi për shkëmbim të dobishëm përvoje.
Shkolla ka bërë shumë në këtë drejtim, por projekti na kujton se trajnimi vazhdues duhet të bëhet gjithnjë e më shumë një hapësirë reale reflektimi, vetëkorrigjimi dhe rritjeje profesionale.
Së treti, projekti ka rëndësi të veçantë për provimin e pranimit.
Cilësia e Shkollës fillon që në hyrje. Një proces pranimi i drejtë, transparent, meritokratik dhe i besueshëm është kusht themelor për cilësinë e magjistraturës.
Provimi i pranimit nuk duhet të masë vetëm kujtesën apo aftësinë për të riprodhuar dije. Ai duhet të ndihmojë në identifikimin e kandidatëve që kanë aftësi analitike, qartësi mendimi, kulturë juridike, pjekuri personale dhe profesionale, si dhe qëndrueshmëri për të përballuar përgjegjësinë, presionin dhe kompleksitetin e detyrës së magjistratit. Përzgjedhja e magjistratit të ardhshëm duhet të shohë jo vetëm atë që kandidati di, por edhe mënyrën se si mendon, si komunikon, si reagon ndaj presionit, si dëgjon mendimin ndryshe dhe si e përballon peshën njerëzore e institucionale të vendimmarrjes.
Në këtë drejtim, projekti ka vlerë, sepse e ndihmon Shkollën të shohë jo vetëm procedurën e pranimit, por edhe filozofinë e përzgjedhjes. Sa më cilësor të jetë procesi i hyrjes, aq më i fortë bëhet themeli mbi të cilin ndërtohet formimi i mëvonshëm.
Së katërti, projekti ka vlerë për kurrikulat, metodologjitë dhe materialet trajnuese.
Projekti ka mbështetur zhvillimin dhe përmirësimin e metodologjive, kurrikulave, materialeve trajnuese dhe procedurave institucionale të Shkollës, përmes bashkëpunimit institucional dhe shkëmbimit të ekspertëve.
Kjo është një vlerë konkrete. Një shkollë nuk bëhet cilësore vetëm sepse ka programe të miratuara. Ajo bëhet cilësore kur programet janë të gjalla, kur përditësohen me zhvillimet e praktikës, kur materialet janë të dobishme për mësimdhënie dhe kur metodat nxisin mendim kritik, diskutim dhe zgjidhje problemesh.
Një kurrikul e mirë nuk është ajo që përmban shumë tema, por ajo që ndihmon kandidatin dhe magjistratin të fitojë aftësitë që i duhen realisht. Një trajnim i mirë nuk është ai që mbyllet me një listë pjesëmarrjeje, por ai që lë gjurmë në mënyrën se si magjistrati mendon, shkruan, arsyeton dhe vendos.
Së pesti, projekti ka ndikuar edhe në kulturën institucionale të Shkollës.
Bashkëpunimi me Shkollën Franceze të Magjistraturës, me Shkollën Italiane dhe me Shkollën Holandeze të Magjistraturës sjell më shumë se ekspertizë. Ai sjell krahasim, metodologji, standard dhe një mënyrë pune që e sheh formimin gjyqësor si proces të vazhdueshëm përmirësimi.
Kjo është shumë e rëndësishme për Shkollën tonë, sepse një institucion që ka histori dhe përvojë nuk duhet të mjaftohet me atë që ka arritur. Përkundrazi, sa më shumë pjekuri institucionale të ketë, aq më shumë duhet të kërkojë nga vetja.
Në këtë pikë, dua të theksoj qartë se Shkolla e Magjistraturës ka dhënë një kontribut të pazëvendësueshëm në sistemin e drejtësisë. Ka formuar breza magjistratësh, ka përballuar ndryshime të mëdha dhe ka mbajtur mbi vete një përgjegjësi të rëndësishme publike. Pikërisht kjo histori e bën më të fortë detyrimin tonë për ta çuar Shkollën në një nivel tjetër.
Si Kryetar i Këshillit Drejtues, e shoh këtë projekt jo vetëm si arritje të Shkollës së Magjistraturës, por edhe si detyrim për ne që ta kthejmë këtë mbështetje në standard të qëndrueshëm. Nuk mjafton të kemi përfituar nga një projekt i mirë. Ne duhet të tregojmë se dimë ta kthejmë atë në praktikë të qëndrueshme, në standard pune dhe në cilësi formimi.
Kjo përgjegjësi nuk i takon vetëm drejtimit të Shkollës. Është përgjegjësi e Këshillit Drejtues, e pedagogëve, e trajnerëve, e ekspertëve, e gjykatave dhe prokurorive që presin kandidatët në praktikë, e institucioneve të qeverisjes së sistemit dhe e të gjithë atyre që kanë rol në formimin e magjistratëve.
Magjistrati i ri nuk hyn në sistem vetëm për të zbatuar norma. Ai hyn në një detyrë ku duhet të dëgjojë, të arsyetojë, të pranojë debatin, të përballet me presionin dhe të mos e zëvendësojë drejtësinë me formalizëm. Këto nuk janë cilësi shtesë, janë pjesë e profesionalizmit të vërtetë. Prandaj, përmbyllja e këtij projekti nuk duhet të shihet si fund. Duhet të shihet si fillim i një faze më të ndërgjegjshme.
Tani pyetja kryesore është: si do ta përdorim atë që kemi marrë?
Si do t’i bëjmë kurrikulat më të lidhura me praktikën? Si do ta bëjmë trajnimin vazhdues më të dobishëm për gjyqtarët dhe prokurorët? Si do ta forcojmë trupën e pedagogëve dhe ekspertëve? Si do ta bëjmë provimin e pranimit më të aftë për të identifikuar potencialin më të mirë? Si do ta lidhim më shumë Shkollën me gjykatat, me prokuroritë dhe me nevojat reale të sistemit?
Këto nuk janë pyetje formale. Janë pyetje që na imponojnë ta marrim seriozisht mbështetjen që na është dhënë dhe ta kthejmë atë në përmirësim të prekshëm të punës së Shkollës.
Në fund, vlera e këtij projekti nuk do të matet vetëm me raportet që përmbyllen sot, por me standardin që do të mbetet nesër në Shkollë, në mënyrën si përzgjedhim, si formojmë, si trajnojmë dhe si e kuptojmë përgjegjësinë e magjistratit. Kjo është mënyra më e mirë për të falënderuar Bashkimin Evropian dhe partnerët tanë. Kjo është mënyra më e mirë për të respektuar punën e Shkollës së Magjistraturës në këto tri dekada. Kjo është mënyra më e mirë për t’i shërbyer drejtësisë shqiptare, duke e kthyer mbështetjen në vizion, vizionin në përkushtim dhe përkushtimin në cilësi.
Ju faleminderit.
","text_en":"From Institutional Support to Judicial Excellence: The School of Magistrates and the Responsibility for the Quality of Justice
Sokol Sadushi
President of the Supreme Court of Albania and Chair of the Governing Board of the School of Magistrates
Your Excellency Mr. Silvio Gonzato, Ambassador of the European Union to Albania,
Honourable Mr. Toni Gogu, Minister of Justice,
Distinguished Ambassadors and representatives of the partner countries involved in this project,
Honourable Mr. Arben Rakipi, Director of the School of Magistrates,
Dear Ms. Emmanuelle Laudic Baron, representative of the École Nationale de la Magistrature and Co-Director of this Twinning Project,
Distinguished representatives of justice institutions, judges and prosecutors,
Esteemed representatives of partner European judicial schools, academics, trainers, experts and participants,
Justice improves when we invest in the people entrusted with administering it.
For this reason, the project whose completion we celebrate today carries particular significance. It has not merely supported a training institution; it has touched upon one of the most fundamental pillars of the justice system itself: the manner in which magistrates are selected, educated, trained and professionally developed throughout their careers.
In this regard, our gratitude towards the European Union and the project partners extends beyond appreciation for the technical assistance provided. It is recognition of support directed at the very foundations of the quality of Albanian justice.
The Twinning Project, financed by the European Union and implemented between 2024 and 2026, was designed to strengthen the efficiency, integrity and professionalism of the justice system through the enhancement of capacity building of the School of Magistrates. Its activities were structured around three principal pillars: initial training, continuous professional development programmes, and the admission examination process.
The importance of these three pillars lies in the fact that they approach the formation of a magistrate as a continuous process, beginning with selection for admission to the School, continuing through preparation for the exercise of judicial office, and extending to the professional development that should accompany magistrates throughout their entire careers.
It is precisely here that the project's most enduring contribution can be found. It views the School of Magistrates not merely as an institution responsible for delivering training programmes, but as a strategic actor whose work directly shapes the quality of the justice system itself. For this reason, the value of this project should not be measured solely by the activities completed or the results achieved during its implementation, but in what it leaves behind for the School of Magistrates as guidance for the future.
These contributions may be distilled into five principal dimensions.
First, the value of the project is clearly reflected in the area of initial training.
The School of Magistrates has developed a well-established and respected tradition in this field. For nearly three decades, it has trained successive judiciary of magistrates in Albania. This is an achievement that deserves both recognition and appreciation.
Initial training nowadays can no longer be confined solely to the acquisition of legal knowledge. A future magistrate must be prepared for the practical realities of judicial office: for the application of the law in concrete cases, the assessment of facts, the reasoning of decisions, the management of proceedings, the ethics of professional communication, the responsibility inherent in judicial decision-making, and the ability to connect legal standards with the everyday realities of citizens’ lives.
In this respect, the project is particularly valuable because it brings initial training closer to the skills that newly appointed magistrates will rely upon in the daily exercise of their functions. It encourages engagement with real-life case studies, the analysis of practical legal situations, the development of clear legal reasoning and judicial writing, and a deeper understanding of the realities faced by courts and prosecution offices.
This is the distinction between an educational model that merely transmits knowledge and one that genuinely cultivates professional competence.
Secondly, the project is of considerable value for the professional development of magistrates already serving in office.
Through this dimension, the School is able to exert a direct influence on the quality of day-to-day justice. In a legal environment where legislation evolves, jurisprudence develops continuously, and European standards become increasingly embedded in domestic practice, professional training throughout one’s career cannot be viewed as a formality or merely as the fulfilment of mandatory training requirements. It must serve as a genuine instrument for improving the work of judges and prosecutors.
Here, the project offers an important lesson. Continuous professional training is meaningful when it remains closely connected to judicial practice; when it responds to the challenges that arise in the courtroom, during investigations, in case management, in judicial reasoning, and in the application of the case law of the Supreme Court, the Constitutional Court and European legal standards.
This, in turn, requires a body of lecturers, trainers and experts capable of addressing the real demands of a magistrate’s daily work. Training becomes truly effective when it responds to the questions magistrates actually encounter in practice; when it helps clarify concrete uncertainties; when it examines difficulties objectively and without preconceptions; when it encourages professional debate; and when it creates meaningful opportunities for the exchange of experience and best practices.
The School has already achieved much in this regard, but the project reminds us that continuous training must increasingly become a genuine forum for reflection, self-assessment and professional growth.
Thirdly, the project carries particular significance for the admission examination process.
The quality of the School begins at the point of entry. A fair, transparent, merit-based and credible admission process constitutes a fundamental prerequisite for the quality and integrity of the magistracy itself.
The admission examination should not merely measure memory or the ability to reproduce acquired knowledge. It should help identify candidates who possess analytical skills, clarity of thought, legal culture, personal and professional maturity, and the resilience required to shoulder the responsibility, pressure and complexity inherent in the office of a magistrate. The selection of future magistrates must look beyond what candidates know. It must also assess how they think, how they communicate, how they respond under pressure, how they engage with differing views, and how they confront the human and institutional weight of judicial decision-making.
In this respect, the project is valuable because it encourages the School to focus not only on the procedures governing admission, but also on the broader philosophy of selection. The higher the quality of the admission process, the stronger the foundation upon which all subsequent professional formation is built.
Fourthly, the project has made a significant contribution to curricula, training methodologies and educational materials.
Through institutional cooperation and the exchange of expertise, the project has supported the development and enhancement of the School’s methodologies, curricula, training materials and internal procedures.
This is a tangible and lasting contribution. A judicial school does not become excellent merely because it possesses approved programmes. It becomes excellent when those programmes remain dynamic; when they evolve in response to developments in legal practice; when training materials serve as effective tools for learning; and when teaching methodologies encourage critical thinking, discussion and problem-solving.
A strong curriculum is not one that simply encompasses a large number of subjects. Rather, it is one that equips candidates and magistrates with the skills they genuinely require in the exercise of their functions. Likewise, successful training is not measured by attendance lists or completed sessions, but by the lasting impact it has on the way magistrates think, write, reason and decide.
Fifth, the project has also contributed to strengthening the institutional culture of the School.
Cooperation with the French National School for the Judiciary, the Italian School for the Judiciary and the Dutch Training and Study Centre for the Judiciary brings far more than technical expertise. It brings comparison, methodology, standards and a professional culture that views judicial education as a continuous process of improvement.
This is of particular importance for our School. An institution with a long history and substantial experience should never become satisfied with its achievements. On the contrary, the greater its institutional maturity, the greater should be its expectations of itself.
At this juncture, I wish to emphasise clearly that the School of Magistrates has made an irreplaceable contribution to the Albanian justice system. It has educated generations of magistrates, successfully navigated profound institutional transformations, and carried a significant public responsibility throughout its existence. It is precisely this history that strengthens our obligation to take the School to a new level of excellence.
As Chair of the Governing Board, I view this project not merely as an achievement of the School of Magistrates, but also as a responsibility entrusted to us: the responsibility to transform this support into a sustainable standard. It is not enough to have benefited from a successful project. We must demonstrate our ability to convert its achievements into enduring practice, into institutional standards and into a lasting improvement in the quality of judicial education.
This responsibility does not rest solely with the leadership of the School. It is shared by the Governing Board, by lecturers, trainers and experts, by the courts and prosecution offices that host candidates during their practical training, by the institutions responsible for the governance of the justice system, and by all those who play a role in the education and professional formation of future magistrates.
A newly appointed magistrate does not enter the justice system merely to apply legal provisions. He or she assumes a responsibility that requires the ability to listen, to reason, to embrace professional debate, to withstand pressure, and to resist the temptation of substituting justice with formalism. These are not supplementary qualities; they are integral components of true professionalism.
For this reason, the conclusion of this project should not be viewed as an end. It should be regarded as the beginning of a more conscious and ambitious phase of development.
The central question before us now is this: how will we make use of what we have gained?
How will we make our curricula more closely connected to judicial practice? How will we ensure that continuous professional training becomes even more valuable for judges and prosecutors? How will we further strengthen our body of lecturers, trainers and experts? How will we make the admission examination more capable of identifying the most promising talent? How will we deepen the connection between the School, the courts, the prosecution offices and the real needs of the justice system?
These are not merely formal questions. They are questions that require us to treat the support we have received with the seriousness it deserves and to transform it into meaningful and tangible improvements in the work of the School.
Ultimately, the value of this project will not be measured solely by the reports that are concluded today. It will be measured by the standards that remain tomorrow within the School; by the way we select, educate and train magistrates; and by the manner in which we understand and uphold the responsibility that accompanies judicial office.
This is the most meaningful way to express our gratitude to the European Union and to our partners.
This is the most meaningful way to honour the work carried out by the School of Magistrates over the past three decades.
And this is the most meaningful way to serve Albanian justice: by transforming support into vision, vision into commitment, and commitment into excellence.
Thank you.
Tirana, 4 June 2026
"}]}]}}},"pageContext":{"id":"2426","lang":"sq","type":"SPEECH"}},"staticQueryHashes":["1295911113","1744762576","3008750273","3766203821","3895700538","4032999926"]}